"title":"Mình bán căn biệt thự do chính tay thiết kế và thi công để rồi mua về ngôi nhà cũ 68 mét vuông của chính mình","body":"
Năm 2023, mình hoàn tất bàn giao căn biệt thự 480m2 ở khu Nam Long cho một chủ nhà hoạt động trong lĩnh vực xuất nhập khẩu. Hình chụp căn nhà được đăng lên tạp chí kiến trúc, ai xem cũng trầm trồ. Mười bốn tháng sau, gia chủ gọi cho tôi bảo rằng muốn bán thật nhanh. Lý do nghe hơi khó tin: \"Sống trong chính nhà mình mà luôn có cảm giác như đang ngồi ở văn phòng.\" Ba tháng sau, tôi đặt bút ký mua về nhà cũ 68m2 mà tôi từng ở vào thời còn làm thuê ở quận 3. Thật tình mà nói, việc đổi vai đó dạy tôi nhiều thứ về thi công nội thất nhà biệt thự hơn tất cả 11 năm làm nghề phía trước. Lúc nghiên cứu thi công nội thất biệt thự hiện đại của từng dự án đang nhận, mình hay đặt câu hỏi điều ngược lại: liệu tôi đang thi công một căn nhà hoặc một bộ ảnh.
Lúc tất cả trong biệt thự đều chỉn chu như nhau thì chẳng còn khoảng nào để thở
Một cái bẫy mà tôi thấy gần như mọi gia chủ xây biệt thự lần đầu đều sập vào: yêu cầu tất cả các khu vực phải dùng chung một ngôn ngữ chất liệu. Sàn đá marble trắng vân mây trải xuyên suốt từ tiền sảnh đến tận nhà bếp rồi ra tới sân sau. Trần nhà giật cấp đồng loạt cùng chiều cao 3m2 khắp tầng trệt. Đồ nội thất đóng nguyên một tông gỗ óc chó sẫm từ bộ sofa cho đến giá sách tới cái ghế đẩu ở khu phòng con.
Tôi từng thi công một căn ở Vinhomes Riverside theo đúng cách đó. Gia chủ vốn là giám đốc một công ty dược, nói thẳng rất nhã nhặn nhưng rất cứng: \"Tôi muốn đặt chân vào bất cứ phòng nào cũng phải biết ngay đây là nhà tôi.\" Nghe có vẻ hợp lý. Nhưng cái giá thì không hợp lý chút nào. Khu bếp bị kéo kéo dài thành ra 5,8 mét chỉ nhằm đủ không gian đặt đảo bếp bằng đá cùng tông màu như tiền sảnh, trong lúc đó tam giác bếp bị kéo giãn đến 2,4 mét — nấu một bữa phải bước thêm mười mấy bước chân so với căn hộ cũ của chị ấy. Sân chơi con bị lùi tới sát bức tường rào, kẹp giữa phòng giặt và hầm để xe, bề mặt chỉ còn 12m2 cho hai đứa trẻ đạp xe. Góc đọc sách tôi đặt kế bên cửa kính hướng ra khoảng sân trong, nhưng do lo không đồng tông với phòng khách, cái ghế cũng buộc bọc đệm da nâu giống hệt ghế ở khu tiếp khách. Đọc sách mà tư thế cứ như đang đợi đối tác đến ký hợp đồng. Nói theo cách khác, tôi đã thiết kế một căn nhà biệt thự mà từng mét vuông đều đặn đóng vai một vai giống nhau.
Khách của mình không mua gỗ họ mua cảm giác được phép sống chậm lại
Vào cuối năm 2024, tôi ngồi họp với một người đứng đầu tập đoàn thép ở KCN Long An. Suốt bốn mươi lăm phút đầu, vị ấy chẳng hỏi một câu nào về gỗ óc chó, gỗ veneer, hay đá nhập từ Italy. Điều duy nhất ông yêu cầu là: \"Tôi muốn bước vào nhà là người ta phải nhận ra ngay tôi đã hết giờ làm.\" Mình ngộ ra một điều: thứ khách hàng thực sự mua chẳng phải là vật liệu, mà chính là quyền được rời khỏi vai trò điều hành. Và cái cảm giác đó không nằm giá tiền chiếc bàn ăn hoặc bộ sofa. Nó nằm ở những chi tiết rất cũ, rất rẻ so với toàn bộ ngân sách.
Cụ thể hơn, độ dày đệm ngồi ở ghế khu phòng khách — mình hay đẩy tới 12 đến 14cm cho nhóm gia chủ này chứ không phải 8cm tiêu chuẩn, bởi người ngồi sẽ hơi bị chìm xuống, vai sẽ hạ xuống và cơ thể tự nhiên chuyển thành tư thế nghỉ ngơi. Thứ hai là nhiệt độ màu đèn chiếu khu phòng khách 2700 Kelvin — chứ không phải 3000 Kelvin như đa số nhà đang thi công, bởi 2700 Kelvin đủ ấm để gương mặt người ngồi đối diện nhìn mềm hơn dưới ánh đèn. Thứ ba chính là độ vang khoảng sân trong. Tường bao quanh sân tôi xử lý bề mặt bằng đá ong hoặc gạch thô mộc chứ không dùng sơn nước bóng loáng, bởi bề mặt nhám hấp thụ âm tốt hơn, độ vang giảm chừng 0,4 giây, và tai người ngồi cảm nhận được sự tĩnh lặng đó trước khi đôi mắt nhìn thấy điều gì.
Mình thống kê tám căn nhà biệt thự hoàn thiện trong suốt năm 2024. Sáu trên tám căn có yêu cầu cụ thể về độ lặng trong không gian, diễn đạt bằng những câu chẳng hề giống thông số kỹ thuật: \"Đừng để nghe thấy tiếng chiếc tủ lạnh từ nhà bếp vang ra\", \"Khi con tôi ngủ, tôi không muốn nghe thấy tiếng người nào đó đi lại phía cầu thang\". Nếu mà chỉ nghe tên vật liệu thì không giải quyết được các yêu cầu đó.
Ngôi biệt thự không phải để thi công xong là xong mà để lớn dần cùng người ở
Ngẫm lại, mình thấy hai kiểu khách hàng khác nhau. Nhóm lâu dài — mười năm trở lên, thường là những gia đình đã ở trong một căn nhà suốt cả cuộc đời rồi mới dọn sang nhà biệt thự. Kiểu còn lại là những gia chủ đổi biệt thự đầu tiên, thường vì mới thắng thầu một thương vụ lớn. Nhóm sau hay đặt một điều tôi nghe lặp lại nhiều lần: \"Đóng kín hết mọi thứ lại.\" Giấu máy lạnh, che bình nước nóng, che kệ đồ, che hộp cơm con trẻ đặt trên bàn học. Ngôi nhà sạch y như showroom nội thất. Chuyện buồn cười đó là ba năm sau, chính những chủ nhà đó liên lạc lại để đục mấy bức vách ấy ra, bởi vì con cái lớn lên, đồ đạc phát sinh, không có chỗ nào để đặt vào.
Một vị khách mình làm cho tại Thảo Điền đòi bao kín sân trong 28m2 thành một khu cà phê nội bộ — ông ấy bảo để tiếp đối tác làm ăn. Chúng mình thi công hoàn thiện: quầy bar thấp, ghế cao, đèn thả vàng treo lơ lửng kiểu quán xá. Hai năm sau, con trai vị ấy vào đại học, bà vợ gọi điện hỏi mình có thể gỡ quầy rượu đi được không. Mình hỏi làm gì, chị nói: \"Để làm chỗ chứa rượu.\" Cái không gian đó cho tới nay vẫn là kho rượu, quầy pha chế bị gỡ từ 2023. Điều rút ra hóa ra rõ ràng: khi làm nội thất nhà biệt thự hiện đại, mình luôn luôn để dành từ 20 đến 30% bề mặt đồ nội thất có thể đổi chức năng mà không cần đục tường hay hệ đường điện đi âm. Chẳng hạn, một vách ngăn phòng đọc sách mình thường đóng bằng panel gỗ tháo ra được, hay một khoảng 3m2 sát chân cầu thang để trống không với sàn gạch đồng bộ nhưng chẳng kê thứ gì cố định. Đó là khoảng không gian sẽ biến thành gì mà gia chủ cũng chưa biết.
Tôi từ chối 3 hợp đồng biệt thự mỗi tháng và chọn làm chậm hơn
Bây giờ mình công tác tư vấn độc lập cho những chủ nhà tự đứng ra làm nội thất. Nhưng trước đây, tôi từng làm giám đốc thiết kế tại một xưởng đồ nội thất cao cấp tại Sài Gòn. Mỗi tháng mình nhận về trung bình 7-9 lời mời làm nội thất nhà biệt thự. Tôi nói không tối thiểu 3. Không ít người cho rằng tôi tỏ vẻ, nhưng thực tế ngược lại: tôi không đủ người để bám sát từng căn. Mỗi căn nhà biệt thự kiểu hiện đại tôi làm hết 4-6 tháng, và tôi chỉ nhận tối đa 3 căn chạy cùng lúc. Lý do rất cụ thể: ba xưởng gia công của ba nhà thầu đọc một bộ bản vẽ theo ba cách khác nhau.
Một lần nọ, tháng 4 năm 2022, tôi nhận vội hợp đồng thi công nội thất cho một căn biệt thự 600 mét vuông ở Bình Chánh. Lúc đó đang chạy một dự án khác tại Quận 2, mình giao hầu hết cho các đội nhóm bên ngoài và chỉ ghé kiểm tra mỗi tuần một lần. Tới ngày nghiệm thu, mình phát hiện bản lề cửa cửa gỗ không khớp với khung cửa. Hỏi ra mới rõ: một xưởng gia công khung, xưởng khác làm cánh, xưởng thứ ba lắp bản lề theo dung sai của tiêu chuẩn họ. Chi phí sửa cao hơn hẳn hợp đồng chừng 180 triệu, kèm theo đó là hai tuần trễ bàn giao. Chủ nhà không la nhưng nói một câu mình nhớ mãi: \"Tôi không cần nhanh, tôi cần đúng.\" Sau lần đó, mỗi lần định nhận hợp đồng vượt quá số lượng mình theo được, mình lại nhớ cái câu ấy. Có những căn tôi thi công vội vàng, trong hai hoặc ba năm sau, thế nào c